Powstanie Miasta Żmigród

Poprawiony: 03.10.09 Wpisany przez Piotr Średniawski

Jest to fragment pracy magisterskiej "Przemiany ustrojowe Gminy Żmigród na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat"  napisanej przez Piotra Średniawskiego. Kopiowanie lub przedruk bez zgody autora zabronione.

1.1. Lokacja miasta na prawie niemieckim

Historia miasta Żmigród liczy już 756 lat, choć z kart bulli wrocławskiej z roku 1155 można wyczytać, iż ta osada już istniała. W bulli tej określa się ją jako „wieś leżącą nad brodem Zunigrud”. Wówczas była własnością biskupstwa wrocławskiego na skutek darowizny od komesa Wojsława.[1] Żmigród był wsią, znajdującą się w owym czasie w miejscu dzisiejszej miejscowości Żmigródek na prawym brzegu Baryczy. W 1241 roku najazd wojsk tatarskich doprowadził do ogromnego spustoszenia Śląska. Tereny te były w ruinie po niszczycielskiej napaści. Wówczas syn Henryka Pobożnego – książę wrocławski Henryk III Biały objął rządy w księstwie wrocławskim, mając na celu odbudowę dzielnicy z upadku gospodarczego. Działaniem, jakie podjął w tym kierunku Henryk III było wydanie dokumentów lokacyjnych dla nowych osad, według prawa magdeburskiego.[2]

Wyjaśniając, Magdeburskie Prawo Miejskie zwane także prawem niemieckim było nadawane przez księcia.[3] Fredrich hrabia von Hatzfeldt opisuje w swojej broszurze, że określało ono porządek prawny, jaki obowiązywał wewnątrz danego miasta lub w jego okolicy. Ustalało prawo zwyczajowe, rynkowe, kupieckie oraz przywileje, które mogły być nadane w przyszłości. Prawo miejskie regulowało prawo celne i mennicy. Umożliwiało także tworzenie się samodzielnych gmin mieszczańskich, które przez wybrane zarządy mieszczan pełniły funkcje administracyjne oraz zarządzające. Prawo niemieckie dotyczyło również prawa osiedlania się we wsiach. Dzięki temu gwarantowało to nowym i dawnym osadnikom bezpieczeństwo.
W dniu 15 maja 1253 roku Żmigród otrzymał od Henryka III prawa miejskie.[4] Nowo powstałe miasto usytuowane zostało na lewym brzegu rzeki Barycz. Niżej przedstawione jest zdjęcie dokumentu lokacyjnego Żmigrodu (zdj. nr 1.), który był sporządzony w języku łacińskim z pieczęcią księcia śląskiego Henryka III. Do 1945 roku znajdował się on w Archiwum miasta Żmigrodu, natomiast obecnie – w Archiwum Państwowym we Wrocławiu.