Ogólna charakterystyka ziemi żmigrodzkiej

Poprawiony: 03.10.09 Wpisany przez Piotr Średniawski

Jest to fragment pracy magisterskiej "Przemiany ustrojowe Gminy Żmigród na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat"  napisanej przez Piotra Średniawskiego. Kopiowanie lub przedruk bez zgody autora zabronione.

2.1. Położenie Żmigrodu

Gmina Żmigród położona jest w północno – wschodniej części województwa dolnośląskiego. Dokładniej określając, znajduje się ona w pasie Nizin Środkowo – Polskich, w mezoregionie Kotliny Żmigrodzkiej i Dolinie Baryczy. Jej całkowity obszar liczy ok. 292 km².[1] Gmina Żmigród sąsiaduje z gminą Rawicz, Milicz, Prusice, Wołów oraz Wińsko. Miasto liczy już ponad 750 – letnią historię, co wiąże się też z jego rozwijającą przez długie lata kulturą, stanowiącą dziedzictwo Dolnego Śląska. Bogactwem gminy są piękne lasy, stawy oddalone od miejskiego zgiełku, szaleńczego tryby życia. Ostoję znalazło tu wiele cennych gatunków roślin, fragmentów ich środowisk wodnych i błotnych. Spotkać tutaj można rzadkie gatunki ptaków, tj.: perkoz dwuczuby, gęsi zbożowe, orły bieliki, gęsi gęgawe, czaple białe, gągoły, krakwy, cyranki, łysiki, płaskonosy, kokoszki wodne, tracze, bąki, świstuny, i. in.[2] Dolina Baryczy jest miejscem ich gniazdowania i odpoczynku, dlatego też w celu ich ochrony na obszarze gminy istnieją rezerwaty.

Aby zachować wszystkie te wartości krajobrazowe, przyrodnicze oraz historyczno – kulturalne regionu został utworzony w 1996 r. Park Krajobrazowy „Dolina Baryczy”.[3] Na tym terenie, w jego części dolnośląskiej występuje kilkadziesiąt gatunków roślin chronionych, wiele gatunków ryb, płazów, gadów, ptaków lęgowych i ssaków. Rozciąga się on na obszarze 8.700 hektarów.[4] Park jest nadzorowany przez Wrocławski Zespół Parków Krajobrazowych.

Jednym z najcenniejszych obszarów pod względem ornitologicznym w środkowej Europie jest rezerwat „Stawy Milickie”, który wchodzi w skład Kompleksu Radziądz. Powołano go w roku 1973; jego powierzchnia zajmuje 1.046 hektarów.[5] Istnieje jeszcze jeden rezerwat utworzony również w 1973 roku - „Stawy Milickie” – Kompleks Jamnik. Obszar jego to 356 hektarów.[6] Stawy rybne nadzoruje Gospodarstwo Pomocnicze „Stawy Milickie” przy Wrocławskim Zespole Parków Krajobrazowych, znajdujące się w Rudzie Sułowskiej.

Pomnikiem przyrody są rezerwaty drzewostanowe. Jeden z nich istnieje w Radziądzu, gdzie znajduje się 120 – letnia sosna oraz w Żmigródku, gdzie rośnie 130 – letni dąb.[7]

Rzeka Barycz rozlewa się po bagnistej, płaskodennej dolinie w centralnej części rozległego obniżenia nazwanego Głogowsko – Milickim.[8] Obniżenie to dzieli się na dwie kotliny: Żmigrodzką oraz Milicką. Bogactwem doliny Baryczy są lasy, które wchodzą w skład nadleśnictwa żmigrodzkiego i milickiego. Nadleśnictwo w Żmigrodzie gospodarzy się na 16 tysiącach hektarów lasów; głównym gatunkiem jest sosna, zajmująca około 68% całej powierzchni lasotwórczej.[9] Ostoję znalazły tutaj jelenie, sarny dziki, lisy. Aby utrzymać naturalną równowagę ekosystemu i porządek Nadleśnictwo co roku przebudowuje, odnawia i zalesia powierzchnię 150 hektarów sadzonkami różnych gatunków drzew i młodników.
Gminę Żmigród porastają duże kompleksy leśne, które łącznie zajmują około 30% powierzchni. Są to wyjątkowe tereny - wolne od przemysłu, miejskiego zgiełku, gdzie można wypocząć i mile spędzić czas, spacerując, obserwując ptaki czy łowiąc ryby. Malowniczo położone leśniczówki, punkty obserwacji zwierzyny, gospodarstwa agroturystyczne czy ośrodki wypoczynkowe przyciągają turystów.