Proces kształtowania się demokratycznego ustroju gminy

Poprawiony: 03.10.09 Wpisany przez Piotr Średniawski

Jest to fragment pracy magisterskiej "Przemiany ustrojowe Gminy Żmigród na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat"  napisanej przez Piotra Średniawskiego. Kopiowanie lub przedruk bez zgody autora zabronione.

4.1. Zarys dziejów ustrojowych Żmigrodu

Powstanie gmin bierze swój początek od uchwały w ramach reformy systemu rad narodowych z dnia 13 grudnia 1972 r., na mocy której zniesiony został podział terenów na gromady a utworzono większe obszarowo gminy.[1] W myśl tego aktu prawnego gmina stała się podstawową jednostką podziału administracyjno – terytorialnego, który stworzył korzystniejsze warunki dla rozwoju społecznego, gospodarczego i kulturalnego wsi.[2] Uchwałą nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu, która weszła w życie 1 stycznia 1973 roku, powstała w powiecie milickim gmina Żmigród.[3] W wyniku Rozporządzenia Rady Ministrów w 1975 r. weszła ona w skład województwa wrocławskiego.[4] Od roku 1998 gmina Żmigród zastała przyłączona do powiatu trzebnickiego,[5] natomiast w roku 1999 z dniem 1 stycznia weszła w życie ustawa (Dz. U. 98.96.603), na mocy której utworzono województwo dolnośląskie.[6] Reasumując, gmina Żmigród od jedenastu lat znajduje się w powiecie trzebnickim a od dziesięciu - w województwie dolnośląskim.

Czytając statuty gminy Żmigród, jakie powstały w roku 1990, 1996 i 2004 na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym można zauważyć, iż jej obszar w tych latach uległ zmianie. Do roku 1994 gmina Żmigród zajmowała terytorium 318 km² i przynależała wówczas do powiatu milickiego. Jednak Rada Gminy i Miasta starała się o przyłączenie do powiatu trzebnickiego. W uchwale nr XX/129/93 z dnia 5 lutego 1993 r. Rada Gminy i Miasta Żmigród zajęła w tej kwestii swoje stanowisko, dając temu uzasadnienie wojewodzie wrocławskiemu. Przejście do innego powiatu wiązało się ze zmniejszeniem obszaru. W roku 1994 w wyniku konsultacji społecznych Rada Gminy i Miasta podjęła uchwałę o przekazaniu czterech sołectw: Grabówki, Wilkowa, Olszy i Baranowic do powiatu milickiego. Jak już wcześniej wspomniałem, starania Rady zaowocowały w 1998 roku Rozporządzeniem Rady Ministrów, na podstawie którego powiat trzebnicki objął gminę Żmigród. Obecnie obszar gminy zajmuje 29,214 ha i pozostał on niezmienny od piętnastu lat.

Proces kształtowania się demokratycznego ustroju wiązał się również ze zmianami, jakie zaszły w zakresie wyboru burmistrza. Otóż, mając na uwadze ramy chronologiczne mojej pracy w roku 1990 sposób powoływania osoby na stanowisko Burmistrza Gminy i Miasta Żmigród odbywał się w głosowaniu tajnym. Członków Rady Gminy i Miasta w Żmigrodzie wybierała lokalna społeczność w drodze wyborów bezpośrednich. Ta z kolei, zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym wybierała w głosowaniu tajnym burmistrza miasta. Sytuacja uległa zmianie dopiero w roku 2002, kiedy to weszła w życie ustawa o bezpośrednich wyborach włodarza gminy. Wówczas odbyły się one po raz pierwszy. Każdy z uprawnionych mieszkańców gmin posiadał prawo wyborcze zgodnie z ordynacją wyborczą. Ludzie mogli sami decydować, w drodze głosowania, który kandydat zostanie burmistrzem, będzie działał dla dobra ogółu społeczności i godnie reprezentował region.